in de site in de collectie
U bevindt zich hier:   home » organisatie » meer politie-erfgoed

Meer politie-erfgoed

Er bestaat in Nederland nog geen samenhangend beleid op het gebied van het verzamelen en beheren van politie-erfgoed. Om een goed beeld te krijgen van het rijke cultuurhistorisch erfgoed van de Nederlandse politie, is het volgens het Nederlands Politiemuseum hoog tijd om dat erfgoed in de nabije toekomst integraal in kaart te brengen. Ook is het belangrijk om de stromen erfgoed die in het politiewerk ontstaan in goede banen te gaan leiden.

Samenhangend beleid kan voorkomen dat zaken onnodig verloren gaan of juist onnodig bewaard worden. Het draagt bij aan efficiënte en integere exploitatie van politie-erfgoed voor onderzoek, onderwijs en publieksvoorlichting over het politiewerk in Nederland.

Om een indruk te geven van de rijkdom van het politie-erfgoed in Nederland, geven we hieronder een overzicht van plaatsen waar op dit moment politie-erfgoed wordt verzameld en bewaard. We hebben ons hierbij beperkt tot verzamelingen die eigendom zijn van korpsen, of ondergebracht zijn bij particuliere stichtingen. Niet genoemd zijn o.a. particuliere verzamelingen die door de eigenaars zelf worden beheerd en verzamelingen die niet in hoofdzaak betrekking hebben op (een deel van) de Nederlandse politiegeschiedenis, zoals gemeente- en rijksarchieven.

1
Het Nederlands Politiemuseum is het uiteindelijke resultaat van het samenvoegen van een grote hoeveelheid kleinere politieverzamelingen die gedurende de afgelopen eeuw zijn ontstaan. In de depots van het museum worden ongeveer 100.000 voorwerpen bewaard. Het Nederlands Politiemuseum stelt zich ten doel om de in het museum aanwezige kennis en informatie voor een zo breed mogelijke doelgroep te ontsluiten. Dat gebeurt onder andere door het organiseren van tentoonstellingen. Sinds de jaren tachtig ontvangt het museum een groeiend aantal bezoekers. In 2006 waren dat er 27.000. Sinds januari 2007 is het museum tijdelijk voor bezoekers gesloten. Het museum streeft naar de heropening van een middelgrote, duurzame en hoogwaardige publiekslocatie. Tot het zover is, organiseert het museum tentoonstellingen in, en in samenwerking met, andere Nederlandse musea en bezoekerscentra.

Het Nederlands Politiemuseum levert op het gebied van verschillende beleidsterreinen ondersteuning aan onderzoek en communicatie over Openbare Orde en Veiligheid in relatie tot de politietaak, en voert in dat kader ook opdrachten uit. Zo’n 200 keer per jaar verstrekt het Nederlands Politiemuseum op verzoek van instellingen en particulieren inhoudelijke informatie over politiegeschiedenis.

2
Het Museum der Koninklijke Marechaussee is opgericht in 1936 en is daarmee het oudste van de huidige politiemusea. Kolonel Van Houten was de oprichter van het museum. Hij wilde dat met behulp van zijn kapitaal onder andere het Marechausseemuseum in stand zou worden gehouden. Het Marechausseemuseum, dat in 2005 het predicaat “Geregistreerd Nederlands Museum” verkreeg, behandelt de geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee en het voormalige korps Politietroepen, de Rijksveldwacht, en de Gemeenteveldwacht, in relatie tot de burgerpolitiekorpsen. Het museum bezit ook veel uniformen van de voormalige Rijks- en Gemeentepolitie. Naast uniformen, zijn in de tentoonstelling schilderijen, documenten, gebruiksvoorwerpen, wapens en vervoersmiddelen, waaronder rijwielen en pantservoertuigen, te zien. De verzameling omvat ongeveer 5.000 objecten. Daaronder bevinden zich onder andere een persoonsarchief over personen die werkzaam zijn geweest bij de Koninklijke Marechaussee en een algemeen archief over de geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee. Ook beschikt het museum over een bibliotheek met digitaal ontsloten deelcollecties met betrekking tot de geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee, politie en terrorisme. Criminalistiek en andere verwante onderwerpen worden hieraan toegevoegd. De collectie Van Houten neemt een belangrijke plaats in.
Het museum wordt regelmatig benaderd met verzoeken om informatie uit de historische collectie. Deze verzoeken worden door het museum onder bepaalde voorwaarden gehonoreerd.

Het Marechausseemuseum is gevestigd in het Koninklijke Weeshuis in Buren en ontvangt jaarlijks 15.000 bezoekers. In het zomerhalfjaar is het museum dagelijks geopend voor bezoekers, daarbuiten alleen voor gereserveerde groepen. De centrale hal van het Weeshuis fungeert tevens als trouwlocatie. De dependance van het museum wordt regelmatig gebruikt voor recepties en vergaderingen.

Het Marechausseemuseum wordt bestuurd door een particuliere stichting. In het museum werken vaste medewerkers en vrijwilligers. Een historicus is tijdelijk gedetacheerd vanuit de Politieacademie. Het museum wordt gefinancierd vanuit de nalatenschap van wijlen kolonel b.d. Van Houten. Daarnaast levert het museum in het kader van een convenant met de Koninklijke Marechaussee een aantal diensten.
De Staatsecretaris van Defensie heeft een plan uitgewerkt over het opgaan van het museum in een stichting met andere defensiemusea.

3
De Historische Collectie politie Rotterdam-Rijnmond is eigendom van het korps. De collectie is ondergebracht in bureau Crooswijk in Rotterdam. In de collectie bevinden zich onder andere politieauto’s, dienstfietsen en uniformen en een bibliotheek met foto’s, oude boekwerken en rapporten. De collectie heeft niet alleen regionale historische waarde voor de politie in Rotterdam en omgeving, maar is in veel opzichten ook exemplarisch voor de algemene Nederlandse politiegeschiedenis.

Een interessant onderdeel van de collectie is de verzameling politiefoto‘s van het voormalige dagblad “Het Vrije Volk”, die bij de opheffing van deze krant hier is ondergebracht. De collectie wordt in stand gehouden door vrijwillige (oud-) politiemensen. Zij houden zich bezig met het actief verzamelen van politie-erfgoed dat betrekking heeft op de regio en helpen belangstellenden, zoals schrijvers, onderzoekers en journalisten, bij het vinden van informatie en materiaal in de collectie. Het museum is elke dinsdagmiddag open voor publiek.

4
Het Politiemuseum Zaandam is gevestigd in een monumentaal pand. De in 2010 overleden T. (Theo) Kalf hield zich daar meer dan dertig jaar in zijn vrije tijd actief bezig met de geschiedenis van de Nederlandse Politie. De door hem verworven objecten worden beheerd door de ”Stichting Historische Verzameling Nederlandse Politie”, waar Kalf medebestuurslid van was. In de collectie bevinden zich uniformen, sabels, helmen en petten van de Rijksveldwacht, Gemeenteveldwacht, Gemeentepolitie, Marechaussee en Politietroepen, evenals een groot aantal interessante historische documenten, foto’s en schilderijen over politiekorpsen van heel Nederland van 1850 tot heden.

Het Politiemuseum Zaandam is twee zondagen per maand voor individuele bezoekers geopend. Daarnaast ontvangt het museum op afspraak groepen.

Politiemuseum Zaandam
Westzijde 109
1506 GB Zaandam
telefoon: 075-6352066
politiemuseum@hetnet.nl

5
De Stichting Collectie Mr. P. Frima bestaat uit de nalatenschap van Mr. P. Frima, directeur van de Modelpolitievakschool (1923-1942) en het Rijksinstituut tot Opleiding van Hogere Politieambtenaren (1946-1957). Beide opleidingen kunnen gezien worden als voorlopers van de huidige Politieacademie. Mr. P. Frima (1893-1969) was tijdens zijn leven een actief verzamelaar van documenten, foto’s en literatuur. In 2002 werd deze verzameling door de dochters van Mr. P. Frima, de dames H.G. en T.H. Frima geschonken aan een daartoe opgerichte stichting. Naast o.a. beide dochters Frima en de medeoprichters prof. dr. C.J.C.F. Fijnaut en mr. J. Wiarda, maken qualitate qua ook de voorzitter van het college van bestuur van de Politieacademie en de directeur van het Nederlands Politiemuseum deel uit van het bestuur van deze stichting.

De collectie wordt bewaard in de locatie Warnsveld van de Politieacademie
(Conferentiecentrum Huis ’t Velde). Toegang tot deze collectie is alleen mogelijk na toestemming van het bestuur. Een van de activiteiten van de Stichting is uiteraard ook de conservering en restauratie van de collectie.

6
Er is in Nederland nog een aantal kleinere historische collecties bij politiekorpsen aanwezig. Bij gemeente Venlo bevindt zich bijvoorbeeld een kleine collectie met betrekking tot de voormalige Gemeentepolitie van deze stad. De politie Gelderland-Midden heeft een soortgelijke collectie in Velp. In Noord-Holland Noord bevond zich nog een collectie met betrekking tot de toenmalige Gemeentepolitie van Den Helder en de Rijkspolitie in de omliggende dorpen. Deze collectie is in 2012 overgedragen aan de Stichting Nationaal Veiligheidsinstituut.