Grootschalig optreden, bewapening en uitrusting
Grootschalig optreden, bewapening en uitrustingHet dagelijkse politiewerk, de gebiedsgebonden politiezorg, is grotendeels kleinschalig: het surveilleren op straat, het verlenen van noodhulp, het opsporen en bekeuren van wetsovertreders. De dagelijkse praktijk wordt regelmatig onderbroken door incidenten en evenementen, onvoorzien of aangekondigd en voorbereid, die een massale en grootschalige inzet van politiepersoneel vergen.
In dit thema staat de rol van de politie als ordehandhaver centraal. Het historisch overzicht begint met de rudimentaire en kleinschalige burgerlijke politiezorg in de 17e eeuw en de prominente rol van de burgerschutterijen en het leger bij de bestrijding van grootschalige ordeverstoringen. Een moeizaam proces van groei, versterking en professionalisering van het politieapparaat zette zich in gang. Geleidelijk aan nam de politie de repressieve taak van het leger over, terwijl hardhandige “militaire bijstand” op afroep beschikbaar bleef. In de loop van de 20e eeuw vestigde de politie haar primaire rol als ordehandhaver door de vorming van karabijnbrigades en Mobiele Eenheden.
Aansluitend op het historische overzicht van het grootschalig politieoptreden ter handhaving van de openbare orde volgt een gedetailleerde beschrijving van de middelen waarover de politie de beschikking had en heeft: de bewapening en uitrusting van de Nederlandse politie, van houten wapenstok (“schedelklover”) en sabel tot traangas, pantserwagens en waterwerpers.
U kunt het volledige themaverhaal Grootschalig optreden als pdf-document downloaden. Hierin komen de volgende onderwerpen aan bod.
- Politie en openbare orde
Wat is openbare orde? - Het aandeel van de schutterijen in het handhaven van de openbare orde en veiligheid
Het tabaksoproer in Haarlem, 1690
Het aansprekersoproer in Amsterdam, 1696
Hongeroproeren
Pachtersoproeren
Het revolutiejaar 1848
Het Kermisoproer 1876
Het Palingoproer 1886
Het Taptoeschandaal 1891
De inhuldiging van Wilhelmina 1898 - Gemeentepolitie en Korps Rijkspolitie (1945-1994)
Koninklijke Marechaussee als militair bijstandskorps
Karabijn- en stengunbrigades
Harde bijstandsdetachementen
Jaren zestig: vrije boeren, provo’s en bouwvakkers
Amsterdam: parate peloton
Van Nieuwmarkt tot Piersonstraat
ME met waterbenen
Blokkade binnenschippers, 10-15 augustus 1981
De “Granaria-affaire”, mei en juni 1988 - De mobiele eenheid in de regionale politieorganisatie (vanaf 1994)
Grootschalige ordehandhaving bij risico-evenementen en incidenten - ME-opleidingen
Korps Rijkspolitie
Centrale Opleiding Mobiele Eenheden (COME)
Gemeentepolitie
OCME - De bewapening van de politie in Nederland
- Korps Rijksveldwacht (1856-1941): een civiel korps voor de rijkspolitiezorg
1884
Revolvers
Karabijnen
De klewang als politiesabel
Het drama van Grootegast
Pistolen voor de Rijksveldwacht - De gemeenteveldwacht
- De stedelijke politiekorpsen
Een Bergmann-pistool van de Alkmaarse politie
Het pistool
De firma Bergmann
De familie Schmeisser
Gemeentepolitie Alkmaar
Haarlem
Vlaardingen
Groningen
Utrecht
Arnhem
Rotterdam
Revolvers
Karabiniers
De dood van rechercheur Y. de Vries
Duitse pistolen
Oude en nieuwe karabiniers
Opnieuw Duitse pistolen
Karabijnbrigade
Duitse pistoolmitrailleurs voor de Karabijnbrigade
Amsterdam
MP 28.II
Bergmann en Schmeisser
Opheffing van de karabijnbrigade
Duitse bezetting (1940-1945) - Gemeentepolitie en Korps Rijkspolitie, 1945-1994
- Korps Rijkspolitie (1945-1994)
Korte wapenstok
Dienstpistool
Zakpistolen en revolvers
Bewapening van de Harde
Bijstandsdetachementen
Bewapening van de Mobiele Eenheden
Pantserwagens
Arrestatieteams
Bijzondere Bijstandseenheid Rijkspolitie (BBE-RP) - Gemeentepolitie (1945-1994)
Bewapening van de karabijnbrigades
Bewapening van de Mobiele Eenheden
Pantserwagens - Politiehelmen: oproerhelmen, stalen helmen en kogelwerende helmen
Stalen gevechtshelmen bij de politie vóór 1940
Helmen voor de Mobiele Eenheid (Riot duty helmets)
Scherf- of kogelwerende helmen voor AT en BBE (Tactical intervention duty helmets) - Traangas
Gewapend tegen oproer
Karabijn- of Stormbrigades
Traangas bij het beteugelen van woelingen
Karabijn- of Stengunbrigades
Harde bijstanddetachementen
Traangashandgranaten voor de rijkspolitie en de gemeentepolitiekorpsen
Mobiele Eenheid
Traangasverspreidende middelen voor de Mobiele Eenheid
Hollandscheveld, 1963
Telegraafrellen, 1968
Nieuwmarktrellen, 1975 - Wijzigingen en de overstap naar CS traangas
- Nieuw traangassysteem voor de Nederlandse politie
- Gasmaskers voor politie en Mobiele Eenheden in het bijzonder
F uit 1926
Diverse civiele (luchtbeschermings)gasmaskers
K
C-3
Auer 3 S-E
Dräger Panorama
Nova
Kemira
Auer M65
zwart gasmasker met panoramavenster
Israëlisch volksgasmasker Shalom Nr. 4
Zwart gasmasker met panoramavenster merk Fernez
Dräger model Kareta - Pantserwagens voor de Nederlandse Politie
UR-416
Sankey AT 104
Shorland MK 3
Shorland MK 4
Shorts - Waterwerpers bij de Nederlandse Politie
Een Haagse proef
Magirus Deutz
Mercedes
De Amsterdamse waterwerper
Terberg